Hoe de nieuwe sekswet sekswerkers schaadt

Posted on

Even iets heel anders. Niet sexy, maar wel nodig. Uiteindelijk gaat het over wat je wel en niet mag in de slaapkamer, en dat gaat iedereen aan. Ik maak me zorgen over het nieuwe wetsvoorstel van Grapperhaus: een nieuwe ‘sekswet’. Als deze wet wordt aangenomen, zal alle onvrijwillige seks strafbaar gesteld worden. En natuurlijk moet dit. Alle slachtoffers van onvrijwillige seks, al noem ik dat liever seksueel misbruik, moeten beschermd worden. Maar.. In alle discussies over deze wet, mis ik toch een heel belangrijke stem. Die van sekswerkers. 

Sekswerkers zijn professionals als het gaat over seks. Pornoster, camgirl, Dominatrix, escort, straatprostituee – bij al deze beroepen staan seksuele interacties centraal. Als er mensen zijn die consent echt snappen, dan zijn het sekswerkers. En juist daarom schuurt het des te meer dat sekswerkers hun stem niet kunnen laten horen in het gesprek over deze wet. Zelfs in de meer feministische hoek blijft het stil als het om de gevolgen voor sekswerkers gaat. Sekswerkers zijn, zoals wel vaker, collateral damage

Ik ga het hebben over de huidige wetgeving als het gaat om seksueel geweld, het voorstel van Grapperhaus en in welke opzichten beide wetten slachtoffers onvoldoende beschermen. Dit is een zwaar onderwerp en ik ga het hebben over (seksueel) geweld. Voordat je verder leest, neem even een moment om te kijken hoe je je voelt. Zorg goed voor jezelf. ♥

De huidige wetgeving

Er wordt voor gepleit dat alle onvrijwillige seks en seksuele intimidatie strafbaar wordt, omdat volgens de huidige wetgeving slachtoffers niet voldoende beschermd worden. Dit is waar. Onder de huidige wetgeving is er alleen sprake van verkrachting als het afgedwongen is door middel van (dreiging met) geweld. Dit is ook te lezen op de website van het Openbaar Ministerie.

Als seksuele handelingen zijn afgedwongen door geweld of dreiging met geweld, dan spreken we van aanranding of verkrachting. Bij aanranding gaat het om alle seksuele handelingen behalve seksueel binnendringen. Bij verkrachting is sprake van seksueel binnendringen. Ook als iemand bijvoorbeeld onder invloed van middelen bewusteloos is of lichamelijk onmachtig, zijn seksuele handelingen met die persoon strafbaar. Het wordt dan volgens de wet alleen geen verkrachting of aanranding genoemd. Als er sprake is van seksueel binnendringen bij kinderen waarbij geen geweld wordt gebruikt, noemt de wet dat ook geen verkrachting. Er staat wel evenveel straf op als bij verkrachting.

Openbaar Ministerie

Dit betekent dat je als slachtoffer moet hebben teruggevochten, geschreeuwd of geprobeerd te vluchten. Echter, iemand is niet altijd in staat om zich te verzetten. Als je bevriest van angst, is het onmogelijk om terug te vechten. Ook deze slachtoffers van seksueel geweld moeten serieus genomen worden door politie, het Openbaar Ministerie en de samenleving. Verkracht of aangerand worden is al verschrikkelijk genoeg zonder dat mensen bagatelliseren wat er gebeurd is. Mensen moeten zich kunnen uitspreken zonder dat hun verhaal in twijfel wordt gebracht. Geloof ze, en laat ze weten dat je er voor hen bent.

Er is heel veel mis met de huidige wetgeving: slachtoffers worden zelfs door de politie niet geloofd. Dat de politie niet meewerkt en slachtoffers niet serieus neemt, is helaas geen unicum. Zelfs als er aangifte gedaan wordt, worden slachtoffers niet voldoende beschermd, met dodelijke gevolgen.

Het nieuwe wetsvoorstel

In het nieuwe wetsvoorstel zal alle onvrijwillige seks en intimidatie strafbaar worden. Om slachtoffers die bevriezen te beschermen, maar ook om te zorgen dat creeps niet langer hun gang kunnen gaan. Als iemand had kunnen weten dat een ander geen seks wilt, is dat al strafbaar. Alle verkrachting moet strafbaar zijn, ook de verkrachting zonder (fysieke) dwang. Een beschrijving van de wet vind je hier onder.

Onwil kan blijken uit een uitdrukkelijk nee of afhoudende lichaamstaal, schrijft Grapperhaus aan de Tweede Kamer. Maar ook merkbaar weifelen, verstijven of niet (langer) meedoen met de seks kan al genoeg zijn. Dat moet immers reden zijn voor de initiatiefnemer om te vragen of de ander de seks nog wel wil. Laat die dat na, dan kan dat strafbaar zijn. Deze laatste variant zal in de praktijk wel wat lichter worden bestraft.

AD.nl

Ten eerste, ik wil iets kwijt. Het stoort mij over hoe er gesproken wordt over onvrijwillige seks, gezien die twee woorden tegenstrijdig zijn met elkaar. Seks is iets wat gebeurt tussen twee (of meer) mensen die dat willen. Onvrijwillige seks is een vage term. Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik ben geen fan van wetsvoorstellen die ruimte bieden voor tegenstrijdigheden. Dingen moeten bij hun naam genoemd worden: verkrachting is verkrachting, geen seks.

Zedenzaak Valkenburg en “hadden moeten weten”

Ten tweede wil ik ingaan op het hadden moeten weten. In andere stukken over het wetsvoorstel wordt hier vaak de bewijslast bij gehaald: je kan niet bewijzen wat iemand weet of denkt. Het is glad ijs. Echter wil ik me meer focussen op hoe het hadden moeten weten al terugkomt in zedenzaken, en niet op een positieve manier. In de zedenzaak Valkenburg werden klanten van een minderjarige prostituee berecht, zelfs als ze niet op de hoogte waren van de leeftijd van het meisje (16). Dan hadden ze maar om haar ID-kaart moeten vragen.

Vervolgens, om het nog erger te maken, suggereerde het OM dat ze deze klanten zouden outen en hun geheim zouden delen met de wereld. Voordat de rechtszaak had plaatsgevonden. Twee van deze mannen pleegden zelfmoord. En de zaak zelf? Later werd er geen dwang geconstateerd. Op Twitter kan je veel over deze zaak vinden onder de hashtag #80condooms.

Wat er mis is met dit wetsvoorstel

Niemand kan gedachtelezen. Niemand kan ooit met 100% zekerheid zeggen dat een ander iets wel of niet wilde. Geen enkele persoon kan zeggen dat ze nooit over de grenzen van een ander zijn gegaan – je weet het simpelweg niet. Je kan niet in het hoofd van een ander kijken. Communicatie is soms lastig en soms gaan er dingen mis. Dat gebeurt. Is dat eng? Natuurlijk.We moeten hier over kunnen praten, zonder angst en oordelen.

Wel wil ik benadrukken dat grensoverschrijdingen geen kwestie zijn van “achteraf van gedachten veranderen”. Grensoverschrijdingen zijn grensoverschrijdingen en op deze manier praten over de ervaringen van slachtoffers, is schadelijk.

Wat is vrijwillig?

De wet focust op onvrijwillige seks. Ik wil het hebben over (on)vrijwilligheid. Wanneer is iets nou echt vrijwillig? Dit klinkt misschien als een open deur, maar als het gaat over sekswerkers wordt hun zelfbeschikking al snel in twijfel getrokken. Als je seks hebt voor geld, is dat dan nog wel echt vrijwillig? Wat als je drugsverslaafd bent, of psychische problemen hebt? De mogelijkheid tot het geven van instemming voor gemarginaliseerde groepen kan op deze manier worden beperkt. Dit is wat zal leiden tot meer gevaarlijke, mogelijk gewelddadige, situaties.

Klinkt dit vergezocht? Misschien, maar niet voor sekswerkers. Minister Grapperhaus is namelijk lid van het CDA, een rechtse en conservatieve partij. Niet geheel toevallig is het CDA ook tegen abortus en steunt het CDA ook het LHBTI-akkoord niet. Ook noemt Diederik Boomsma prostitutie “commerciële verkrachting”. De autonomie en zelfbeschikking van sekswerkers wordt genegeerd, wat bijdraagt aan de stigmatisering van ons beroep. Er wordt al voor sekswerkers bepaald dat we geen consent kunnen geven. Sekswerkers zijn de kanaries in de mensenrechten-kolenmijn en dit is een slecht teken. Je moet de definitie van vrijwilligheid niet aan de overheid over laten.

“Dit kan je niet willen, toch?”

Ook wil ik het even over onconventionele seks hebben, zoals kinks en fetishes. Nu zijn BDSMers zelf geen gemarginaliseerde groep, maar sekswerkers en LBHTIers zijn ook een onderdeel van deze community. Soms wordt op de ‘extremere’ activiteiten negatief gereageerd: “Dit kan je niet willen, toch?”.

De autonomie van de betrokkenen, vooral de sub, wordt in twijfel getrokken. In BDSM-kringen wordt dit kinkshaming genoemd. Wat mensen vinden over wat ik in de slaapkamer doe, maakt me eerlijk gezegd niet zo veel uit. Ook vind ik dat, in bepaalde situaties, kritiek op de kinks van mensen terecht is. Soms is het gewoon ongepast en daar moet ook respect voor zijn. Als mensen niet willen dat je je sub uitlaat in een drukke winkelstraat, is dat geen kinkshaming. Het is geen vrijbrief om alles maar overal te mogen doen, zonder kritiek.

Echter, op het moment dat er wordt beweerd dat men geen consent kan geven, gaan er alarmbellen af. Ik wil de keuzevrijheid van mensen bewaken. Als er bepaald wordt wat volwassen mensen wel of niet mogen doen in de slaapkamer, wordt er ook bepaald waar je wel of niet mee kan instemmen. Dat laatste zal altijd, altijd, leiden tot repressieve wetgeving die kwetsbare mensen het hardst zal raken. Dit zie je in landen waar sekswerk gecriminaliseerd wordt, maar ook als het gaat om de criminalisatie van abortus. Het inperken van zeggenschap over mensen hun eigen lichaam, werkt onveiligheid en geweld in de hand.

De wet tegen Straatintimidatie

Een wet die vergelijkbaar is met dit wetsvoorstel is de wet tegen straatintimidatie, ook wel bekend als het sisverbod. De situatie is nauwelijks verbeterd, wat ook te lezen is in dit stuk van de NRC. Door de uitvoering van deze wet moeten mensen, mannen, op heterdaad betrapt worden door handhaving. Maar als een dronken vrouw op straat geïntimideerd wordt, wordt zij meegenomen door de politie, in plaats van de mannen die haar lastig vielen.

Een ander probleem, gerelateerd aan de wet tegen straatintimidatie, is racisme en discriminatie. In Frankrijk protesteerden feministen tegen de criminalisatie van intimidatie op straat, omdat het een wet is die voornamelijk migranten en mensen van kleur zal richten. Het wetsvoorstel is namelijk specifiek gericht op straatintimidatie, en niet intimidatie op de werkvloer, het onderwijs of andere publieke ruimtes. In hun brief wordt ook gezegd dat al het geld wat in de uitvoering van deze wet wordt gestopt, beter kan worden gebruikt. Slachtoffers hebben er veel meer baat bij als de hulpverlening, politie en de rechterlijke macht betere opleidingen krijgt als het gaat om seksueel geweld. Dit gaat, opnieuw, over het beschermen van de slachtoffers in plaats van het maken van arrestaties en veroordelingen.

De politie is niet altijd je beste vriend

Ik heb eerder benoemd hoe politie slachtoffers van seksueel geweld onvoldoende beschermt. De politie kan je outen aan je misbruiker en grijpt vaak (veel) te laat in. Voor sekswerkers geldt precies hetzelfde. Uit onderzoek van PROUD en Soa Aids Nederland blijkt dat de huidige sekswerk-wetgeving onvoldoende bescherming biedt en sekswerkers blootstelt aan geweld van zowel klanten als instanties als de politie. Dit onderzoek, de legale facade, is online te lezen.

De wetten met betrekking tot seksueel geweld moeten niet draaien om het straffen van de verkrachter of aanrander. Wat het belangrijkste is, is dat het slachtoffer wordt beschermd. Momenteel is dat niet het geval, en kan het proces van aangifte traumatiserend zijn. Slachtoffers van seksueel geweld worden niet geloofd, of zelfs beschuldigd van een eigen aandeel in de verkrachting. Dit zorgt er voor dat veel slachtoffers geen aangifte (willen) doen. Uit Rutgers-onderzoek in 2017 blijkt dat maar 4% van de mannen en 11% van de vrouwen uiteindelijk aangifte doet.

Als deze barrières blijven, zal een wetsverandering weinig teweeg brengen. Binnen de politie en samenleving zelf moet ook verandering komen. Slachtoffers moeten geloofd worden, zodat ze zich veilig uit kunnen spreken, als ze dat willen. Mannen moeten niet meer weg komen met de meest belachelijke grensoverschrijdingen. Het is tijd.

Maar wat dan wel?

Het begint met het respecteren van keuzevrijheid en zelfbeschikking van iedereen. Zonder respect ben je nergens, en dus ook het respecteren van de ja of nee van iemand is essentieel. Het begint met het geloven van iemands verhaal als het gaat over grensoverschrijdingen, zonder oordelen en beschuldigingen.

Ik ben geen jurist. De oplossing heb ik niet en ik ben ook maar één persoon. Maar lieve feministen, allies en politici: blijf alsjeblieft luisteren naar sekswerkers, ook al lijken we niet direct betrokken bij dit wetsvoorstel. Blijf kritisch en blijf nadenken over welke impact iets kan hebben op gemarginaliseerde groepen. Het is zo belangrijk.

Liefs,
Jane